NIERÓWNOŚĆ

Każdy ma prawo do nauki - uczy nas art. 70 Konstytucji RP. A władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Ostatnie tygodnie szkolnej rzeczywistości ten przyjmowany jako oczywisty pogląd poddają niestety w wątpliwość. Polska oświata nie jest przygotowana na spektakularne przesunięcie wajchy: przejście z stacjonarnej dydaktyki (podział na klasy, jeden nauczyciel prowadzący lekcje,  dominująca dydaktyka frontalna, 45-minutowe lekcje, krótkie przerwy, dzwonki) na właściwie rozumiane zdalne nauczanie (dydaktyka metod aktywizujących, interaktywny kontakt nauczyciela z uczniem i między uczniami, wykorzystanie wielofunkcyjnych platform edukacyjnych oraz cyfrowych zasobów edukacyjnych, elastyczna organizacja pracy szkoły i lekcji,  praca w grupach). A z takim eksperymentem na żywym organizmie mamy obecnie do czynienia.  

Zespół mojej organizacji pozostaje w gorącym kontakcie z nauczycielami i dyrektorami szkół, a także z rodzicami którzy zwracają uwagę na pogłębiający się problem nierówności w dostępie do usługi edukacyjnej świadczonej przez szkoły, w rozumieniu „prawa do nauki”, jakie gwarantuje nam właśnie przywołany wyżej artykuł Konstytucji. Na ten aspekt cyfryzacyjnych wyzwań czasów pandemii zwrócił mi także uwagę światły menedżer jednej z globalnych firm działających aktywnie w Polsce. Silne zróżnicowanie panuje między szkołami prywatnymi a publicznymi, miejskimi a wiejskimi, małymi a dużymi, w lokalizacjach nazwijmy to „biedniejszych” a „bogatszych”. Dotyczy jakości dostępu do Internetu lub wręcz jego braku, dostępności urządzeń cyfrowych u nauczycieli i uczniów, kompetencji metodyczno-cyfrowych nauczycieli, ale także zdolności dyrektorów do reorganizacji szkoły – przekierowania jej na nowe tory oraz stopnia wsparcia, jakiego udziela szkołom samorząd.  

Piszę o tym, nie dlatego że sądzę, iż na pracę szkół w modelu kształcenia na odległość w czasach pandemii można było się w pełni przygotować, że ktoś zawinił, etc, etc. Nie. Ta globalna katastrofa nie ma precedensu i nikt na nią nie jest przygotowany. Poruszam ten temat, by zwrócić uwagę na ogromną wagę problemu, jakim jest zagrożenie dla realizacji konstytucyjnego prawa młodych Polek i Polaków. I na potrzebę, ale i możliwość zrobienia w tej sprawie więcej, niż dotąd.  

Wczoraj 17 ogólnopolskich organizacji skierowało do Rządu swoje strategiczne rekomendacje odnoszące się do edukacji szkolnej. Zawierają one kilka postulatów, które przybliżają wizję równego dostępu do szkoły działającej w modelu zdalnego nauczania, m.in. interwencyjne zakupy sprzętu cyfrowego dla nauczycieli i uczniów, przekazanie samorządom środków na zakup usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu dla nauczycieli i rodzin z dziećmi pozostających w gorszych warunkach materialnych, czy też stworzenie ekspercki help desk dla nauczycieli i dyrektorów szkół, wprowadzających model zdalnego nauczania.

Są to postulaty wagi konstytucyjnej, strategicznego kalibru, wymagającej pilnego rozważenia i realizacji. Po części realizowane już u naszych sąsiadów. Na Litwie, korzystając z ferii, tamtejszy minister edukacji zakupił i wydzierżawił 35 tysięcy komputerów z dostępem do Internetu, by wspomóc uczniów w potrzebie. Uwzględniając różnice w liczbie ludności między Polską a Litwą oznaczałoby to, iż w Polsce powinniśmy zapewnić uczniom, powiedzmy, trzynaście razy więcej, czyli jakieś 450 tysięcy. To z wielu względów niemożliwe w krótkim czasie, a może nawet niepotrzebne w takiej skali w Polsce, ale temat dostępu dzieci i nauczycieli do sprzętu pilnie powinny wypowiedzieć się stosowne władze publiczne – centralne i samorządowe. Każdy ma prawo do nauki -  pamiętajmy. I traktujmy je poważnie także w czasach zarazy.